Een bezoek aan het vogelringstation Ooijse Graaf

Foto: jonge Blauwborst

Verscholen in de Ooijse Graaf

Al enkele jaren lees ik met veel plezier het jaarlijkse verslag van de resultaten van het vogelringstation Ooijse Graaf in het blad van onze Vogelwerkgroep de Mourik. Enigszins verscholen in de Ooijse Graaf worden in een moeilijk en niet vrij toegankelijk gebied ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek vogels gevangen tijdens hun trek. Van april tot en met augustus wordt er deelgenomen aan het CES-project (Constant Effort Site project). Daarna wordt de najaarstrek in kaart gebracht.

Zeldzaamheden in de netten

Elke keer sta ik weer versteld van de aantallen en soorten die in de netten terechtkomen. Soorten waarvan ik denk dat die vrij zeldzaam zijn en zeker in onze regio, worden daar regelmatig in de netten aangetroffen. En dan heb ik het nog niet eens over de echte zeldzaamheden die het landelijk vogelnieuws halen. Een verbazingwekkende gedachte als je je realiseert wat er ’s nachts en in de vroege ochtend aan vogels vliegt die we normaal maar moeilijk of helemaal niet te zien krijgen!

Excursie op uitnodiging van Bram Ubels

vogelringstation-ooijse-graaf-ringers
De ringers aan het werk met hun vangsten.

Via de Vogelwerkgroep kregen we van Bram Ubels, het boegbeeld van het project, een uitnodiging om eens een kijkje te komen nemen. Dat liet ik me geen twee keer zeggen en ik was razend nieuwsgierig naar deze voor mij mysterieuze plek. Maandag 15 augustus was het zo ver. Om 7:00 werden de excursiedeelnemers verwacht bij de Thornsche Molen.

Enorme zangactiviteit

Ik was lekker op tijd en begon met mijn ontbijt, genietend van het eerste gouden zonlicht. De ringers, die een eindje van de dijk af te zien waren, verdwenen in het riet om, zo later bleek, de eerste vangsten op te halen. Terwijl ik daar zo stond viel me de enorme zangactiviteit op die opsteeg uit het tegenover me liggende rietveld. “Tjee, wat een kabaal nog in augustus,” dacht ik. Zo veel zangactiviteit verwachtte ik alleen in het broedseizoen. Ik kon uit die enorme kakafonie van vogelgeluiden niet veel meer maken dan een fitis en een snor. Het monotone snorrrrrrrrrrrrrrrrr viel wel heel erg op.

“Leuke soort om de dag mee te beginnen,” zei ik tegen mezelf en voerde met een glimlach de waarneming op mijn telefoon in. Even later verschenen er twee andere deelnemers en ook zij verbaasden zich over de zangactiviteit. “Volgens mij is dat de band die je hoort,” merkte er een droogjes op. “Oh ja natuurlijk,” antwoordde ik en voelde me enigszins beschaamd omdat ik dat zelf niet had kunnen bedenken. Ik liet maar niets merken…

De vogelringers keren terug

Ineens, alsof er één spreeuw het commando had gegeven, stegen er duizenden spreeuwen op uit de Ooijse Graaf om in diverse richtingen de polder in te trekken op zoek naar voedsel. Het geruis van de ontelbare vleugeltjes toverde een glimlach op mijn gezicht. Dit zijn van die geluksmomentjes die bij je blijven en waar je nog regelmatig genietend aan terugdenkt. Inmiddels keerden de ringers terug en werden we uitgenodigd mee te lopen naar de ringbaan om plaats te nemen op de stoeltjes, zodat we het ringen goed konden zien. Het was erg druk meldde Bram en tijd voor veel uitleg was er daarom niet, dat kwam later wel. Er waren ondertussen meer deelnemers verschenen en met gespannen gezichtjes keken we naar Bram zijn kunsten als hij zijn hand in een zakje stak om er een vogeltje uit te halen en op te meten.

Het vogelringstation

vogelringstation-ooijse-graaf-meten-wegen-verenkleed
De gevangen vogels worden gewogen, gemeten en het verenkleed wordt beoordeeld op rui en conditie.

Het vogelringstation bestond uit een verzameling plastic stoelen en een oude houten tafel. Even verderop stonden een paar schuurtjes met materialen waar de ringers ook de nacht konden doorbrengen als dat nodig was. Het oogde allemaal behoorlijk primitief en ik kreeg alleen maar meer respect voor de ringers gezien de vele uren die ze hier doorbrachten in niet altijd ideale weersomstandigheden. Alleen al de gedachte aan de kou: brrrrrr.

Vaardige handen

Op de tafel lag een lange stok met daaraan aan weerskanten tientallen stoffen zakjes met in elk daarvan een vogeltje. Twee man deden het ringwerk, terwijl een derde meteen de data op een pc invoerde en een vierde gereed stond met een camera om de eventuele bijzonderheden vast te leggen. Het vogeltje werd uit het zakje gehaald en meteen geringd. Daarna werd de vleugellengte opgemeten, de soort en leeftijd werden vastgesteld en het vetpercentage en de vliegspier werden opgemeten door over de buik te blazen. Als laatste werd het beestje gewogen en meteen weer losgelaten. Ik verbaasde me over de vaardige handen van Bram en de andere ringers. Het ging allemaal in een razend tempo en het werd me duidelijk hoeveel kennis en ervaring deze meest jonge mensen al hadden. Respect.

Blauwborst en andere vangsten

vogelringstation-ooijse-graaf-rietzanger
Het ringen van een rietzanger in de Ooijse Graaf.

In deze tijd van het jaar worden vooral veel kleine karekieten gevangen, waaronder ook veel eerstejaars vogels. Hoewel deze ochtend geen echte bijzonderheden uit de zakjes te voorschijn kwamen, zaten er genoeg soorten bij die ik maar zelden tegenkom en al helemaal niet van zo dichtbij. Wat een geweldige ervaring om die kleine beestjes van zo dichtbij goed te kunnen zien!

Kleine lijfjes

Van zo dichtbij zie je namelijk pas de fijne tekening en mooi subtiel in elkaar overlopende kleuren op de veertjes en besef je hoe klein en kwetsbaar ze zijn. Het is bijna onbegrijpelijk dat zulke kleine lijfjes helemaal naar Afrika kunnen vliegen. Ik voel me als mens dan wel eens een beetje onbeholpen. Zo groot en sterk als we zijn, dit soort prestaties zullen we nooit evenaren! En dat voor een beestje van pakweg tien tot vijftien gram! Even een greep uit de soorten deze ochtend: sprinkhaanzanger, snor, nachtegaal, blauwborst, grasmus, gekraagde roodstaart, boerenzwaluw, bosrietzanger, zwartkop, tuinfluiter, rietzanger en fitis.

vogelringstation-ooijse-graaf-fitis-roodstaart-nachtegaal
Vangsten zoals fitis, gekraagde roodstaart en een nachtegaal.

 

Afsluiting en een zeldzame ral?

Na de eerste vangstronde volgden er nog twee, maar de aantallen liepen snel fors terug. “Het merendeel van de vogels vliegt in de vroege ochtend het net in,” verklaarde Bram. Al voor het eerste licht werden de netten uitgeklapt. De dag ervoor had de band meegelopen om de vogels naar beneden te lokken en de nacht in de Ooijse Graaf door te brengen. Onder de ringers heerste een wat opgewonden stemming omdat er misschien een bijzondere soort ral in het riet zat! Ze hadden de ral wel gehoord, maar niet kunnen identificeren en nu hoopten ze dat hij in de val zou lopen. De ral bleek alleen niet zo makkelijk te vangen zijn en ik heb er ook niets meer van gehoord. Misschien was het toch niet zo’n bijzondere soort achteraf.

Meer uitleg over het ringen

Er was nu tijd voor meer uitleg en zo leerde ik van alles over het verloop van de rui en hoe dat van belang kan zijn. Bijvoorbeeld voor het vaststellen van de leeftijd van de soort. Ook werd ons getoond hoe we het vetpercentage konden zien als er over de buik van het beestje werd geblazen met de daarbij behorende coderingen om de conditie van de vogel te bepalen.

vogelringstation-ooijse-graaf-vetgraad
Een kaart met daarop de gradaties van de vetgraad die wordt geregistreerd bij het ringen.

Het prachtige weer en het aangename gezelschap zorgden er voor dat de ochtend omvloog. Tegen elven moesten we al weer afscheid nemen. Helaas, want ik had nog wel uren kunnen meekijken. Voor de ringers van de Ooijse Graaf zat de dag er nu ook op; er werd niets meer gevangen, de netten bleven dicht. Tijd voor even wat welverdiende rust!

Later die zelfde week vlogen er wel een aantal meer bijzondere vogels het net in: de derde waterrietzanger al weer, een viertal kwartels en twee draaihalzen. Genoeg aanleiding om volgend jaar maar weer eens een kijkje te gaan nemen bij dit mooie project!

 

Eén gedachte over “Een bezoek aan het vogelringstation Ooijse Graaf”

  1. Hoi Roy, door jouw aanstekelijke manier van schrijven zouden zelfs mensen zonder interesse in vogels ineens enthousiast kunnen worden. Genot om te lezen!

Laat een reactie achter op Esther Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *