Patrijzen op de grens van Wijchen en Beuningen

De grens

Zoals jullie kunnen lezen op deze site werk ik mee aan de vrijwillige patrijzeninventarisatie binnen de Gemeente Wijchen. De telgebieden zijn geconcentreerd tussen Balgoij en Batenburg langs de Maas en de kernen Hernen en Bergharen. Er is een opvallend landelijk gebied wat niet wordt geteld: Leur. Dit gebied grenst aan wat nu geteld wordt en is in het verleden ook geteld. In het jaar van de Patrijs in 2012 heb ik dat zelf nog gedaan. Zonder resultaat helaas, er zijn nooit waarnemingen gedaan en dat is ook de reden dat er niet meer wordt geteld. Het gebied is nu vacant. Jammer, want het gebied rond Leur biedt nog wel mogelijkheden voor patrijzen zou je zeggen.

Een eindje verderop naar het noorden kom je in het Wezelse Veld. Dit is het gebied waar mijn telpost zich bevindt. Hier zijn ooit twee waarnemingen gedaan: in 1991 en de laatste in 2014. Al weer zeven jaar geleden dus. De laatste waarneming betrof een paartje bij de Wilhelminalaan die langs het industrieterrein Bijsterhuijzen loopt. Daar waar nu de uitbreidingsplannen van Bijsterhuijzen worden voorbereid.

Deze waarnemingen stammen vermoedelijk van een populatie die zich bevindt op de grens tussen Wijchen en Beuningen. Deze grens wordt gevormd door de Nieuwe Wetering. Langs de Nieuwe Wetering zijn de volgende deelgebieden te vinden zoals die worden gebruikt op de site waarneming.nl:

  • Wezelse Veld (Wijchen)
  • Het Broek (Beuningen)
  • Beuningse Veld
  • Ewijkse Velden
  • Ewijkse Broek

Mijn interesse

Ik woon aan de noordrand van Wijchen en ben daardoor regelmatig te vinden in het gebied tussen Beuningen en Wijchen. Er zijn behoorlijk wat vogels te vinden. De waarneming van 2014 in het Wezelse Veld trok destijds mijn aandacht. Een jaar daar voor had ik langs de Elzenpas (Ewijkse Velden) een koppeltje langs de weg zien zitten. Blijkbaar zaten er in dat gebied nog patrijzen! Na mijn deelname aan het Jaar van de Patrijs en het inventarisatiewerk in de Gemeente Wijchen heeft de patrijs wel een speciaal plekje bij me gekregen. Daarom begon ik regelmatig het gebied tussen Wijchen en Beuningen na te speuren of ik meer vogels kon ontdekken. Ik was met name benieuwd hoeveel vogels het zou betreffen en of je nog van een populatie zou kunnen spreken. En nog belangrijker: zou deze populatie ook nog binnen de Wijchense gemeentegrenzen te vinden zijn?

Dat er nog wel patrijzen waren bleek met name in 2015 toen er diverse waarnemingen werden gedaan door een andere waarnemer in het gebied Beuningse Veld. Mijn speurtochten bleken behoorlijk vruchteloos. Na een aantal jaren speuren en het afspelen van geluid had ik nog geen enkele waarneming. We hebben het dan over de jaren 2014 tot en met 2020. Pas in 2019 had ik stom toevallig een paartje dat op de loop ging op de kruising Wilhelminalaan en de Elzenpas. Overigens heb ik mijn speurtocht met name geconcentreerd op het gebied langs de Wilhelminalaan en de Elzenpas. Daar komen de meeste waarnemingen vandaan.

De waarnemingen

Het lijkt me zinvol de waarnemingen binnen de genoemde gebieden op een rijtje te zetten:

19781991199920062008201320142015201620172018201920202021
Wezelse Veld11
Het Broek21111
Beuningse Veld1811
Ewijkse Velden211
Ewijkse Broek111
Waarnemingen per deelgebied per jaar

De waarnemingen concentreren zich in het tijdvak 2013 tot en met 2016 met een duidelijke piek in 2015. De waarnemingen in dat jaar zijn allemaal in een klein gebied gedaan. Ruwweg rond de al eerder genoemde kruising tussen de Wilhelminalaan en de Elzenpas. Zaten er destijds meer patrijzen en is de populatie nu vrijwel verdwenen? Moeilijk te zeggen. De gebieden zijn in de jaren voor het tijdvak 2013 tot en met 2016 waarschijnlijk niet regelmatig onderzocht. Dat betekent dat er een populatie heeft kunnen zitten die niemand waarnam. De laatste jaren is dat anders, maar ik vind ze dus vrijwel niet. Gaat het om enkele exemplaren die in 2015 regelmatig zijn waargenomen? Opvallend is dat er recent op 22 februari 2021 weer een waarneming van 6 exemplaren is gedaan in het Beuningse Veld! Mijn eerste poging om dit groepje zelf waar te nemen is helaas mislukt.

Het Beuningse Veld

Tijd om de waarnemingen in het Beuningse Veld van 2015 verder onder de loep te nemen. Op de bijgevoegde kaart zijn alle waarnemingen ingevuld die zijn gedaan in de vijf genoemde gebieden. Ter completering heb ik echter ook het knooppunt Neerbosch bijgevoegd en Woezik-oost.

De waarnemingen in de laatste twee jaar zijn blauw gekleurd, de rest is allemaal ouder.

Er zijn drie duidelijke concentraties te vinden:

  • Beuningse Veld (westkant Het Broek)
  • Woezik Oost
  • Knooppunt Neerbosch (oostrand Beuningen)

Het betreft vrijwel allemaal oude waarnemingen in deze gebieden en de concentraties zijn dan ook nagenoeg verdwenen. Rondom het Knooppunt Neerbosch (direct langs de snelweg) worden nog wel incidenteel waarnemingen gedaan en zeer recentelijk dus ook weer in het Beuningse Veld. Ze zijn dus nog niet verdwenen!

De waarnemingen in het Beuningse Veld betreffen met name paartjes in het voorjaar van 2015 en een groep van 4 tot 6 exemplaren in het najaar en winter van dat jaar. Wat mij betreft is dat altijd dezelfde groep die zich in dat gebied heeft opgehouden. De laatste recente waarneming bevindt zich hier ook. Dat zou dus kunnen betekenen dat ze er nog altijd zijn geweest maar zeer lastig te vinden.

Wijchen

En wat betekent dit dan voor Wijchen? Daar is dit hele onderzoek uiteindelijk om te doen. Is er nog een mogelijke populatie aan de noordkant van Wijchen? De data geven aan dit antwoord een duidelijk nee is (helaas). Er zijn echter nog wel wat patrijzen te vinden niet ver van de grens af, maar dit zijn zeer kleine aantallen die soms jaren niet worden gezien. De kans dat deze dieren de Nieuwe Wetering oversteken is gering.

Het is wel de moeite waard om het in de gaten te houden door incidenteel een telling te doen. Het Wezelse Veld bezoek ik regelmatig, dus dat gebied is gedekt. Het gebied rondom de Woeziksche Leigraaf dat grenst aan de Nieuwe Wetering is ook nog interessant. Aan de overzijde van de Nieuwe Wetering worden langs de Ficarystraat namelijk incidenteel nog waarnemingen gedaan rondom een boerderij. Op 24 en 28 februari 2021 heb ik een tweetal rondes gemaakt om hier een begin mee te maken. Nog zonder resultaat helaas.

Conclusie

De centrale vraag was en is natuurlijk: is er een patrijzenpopulatie te vinden op de grens tussen Wijchen en Beuningen?

In het verleden is die er vermoedelijk wel geweest. Kijkend naar de kaart met waarnemingen zie je dat er patrijzen in Woezik Oost te vinden waren en ook aan de andere kant van de Nieuwe Wetering. Voor de komst van het industrieterrein Bijsterhuijzen zullen die populaties ongetwijfeld groter zijn geweest en wellicht met elkaar in contact.

Heden ten dage zijn er alleen nog restpopulaties te vinden binnen de Beuningse gemeentegrenzen. Aan de Wijchense kant van de Wetering is er niets meer te vinden. Dat is jammer, maar het is wel de moeite waard om waarnemingen te blijven doen om te zien hoe de patrijzenstand zich ontwikkelt. En wie weet duiken ze dan ook nog eens bij ons in Wijchen op. Laten we het hopen! Rondom de Wezelse Plas zijn er nog best leefbare omstandigheden en dat is helemaal niet ver van de laatste waarneming verwijderd.

Update: 18 maart 2021

Tja, het kan snel gaan in het leven. Dit stuk staat nu een week of drie online en de inhoud is inmiddels achterhaald! Mijn laatste zin in de conclusie betrof de geschikte leefomstandigheden rondom de Wezelse Plas en zie daar:

Vanmiddag, tijdens een rondje door het Wezelse Veld ontdekte ik een paartje patrijzen in een akker met wintertarwe. En zoals te lezen in de conclusie is dat niet ver verwijderd van de laatste waarneming op de Ficarystraat. Dus toch!

Vermoedelijk is dit een paartje dat in de groep van 6 heeft gezeten van de genoemde laatste waarneming. De voorliefde van patrijzen voor percelen met wintertarwe is bekend en dit is het enige perceel in een redelijke omtrek. Niet geheel toevallig lijkt me.

Maar we hebben nu dus weer een paartje aan de noordkant van Wijchen. Nu is het zaak dit paar proberen te volgen en te zien of het tot broeden en hopelijk tot nakomelingen komt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.